Kış başlamadan akünüzü kontrol etmenin özü üç işleme dayanır: kutup başlarını temizlemek, dinlenmiş akü voltajını ölçmek ve şarj sisteminin akıyı gerçekten doldurup doldurmadığını doğrulamak. Sağlam görünen bir akü bile sıcaklık 0 °C'nin altına indiğinde kapasitesinin belirgin bir kısmını kaybeder; aynı anda motorun ilk dönüş direnci artar. Yani yazın hiç sorun çıkarmayan bir akü, ilk soğuk sabahta marş basmayabilir. Yıl sonuna doğru yapılacak yarım saatlik bir kontrol, çoğu kış arızasını baştan eler.
Akü içindeki kimyasal tepkimeler sıcaklığa duyarlıdır. Soğukta elektrolitin iyon hareketliliği azalır, dolayısıyla akünün bir anda verebileceği akım düşer. Buna karşılık motor yağı soğukta koyulaşır, krank milini döndürmek için gereken enerji yükselir. İki eğri ters yönde çalıştığı için kış, akünün en zorlandığı mevsimdir.
Buna kısa mesafe kullanım eklenirse tablo ağırlaşır. On beş dakikalık şehir içi yolculuklarda alternatör, marşta harcanan enerjiyi geri koymaya ancak yetişir; farlar, rezistanslı cam, koltuk ısıtıcısı ve klima fanı devredeyken hiç yetişmez. Akü haftalar boyunca kısmi şarjda kalır, kurşun plakalarda sülfat birikir ve kapasite kalıcı olarak düşer.
Motor soğukken kaputu açın ve şu noktalara bakın:
Oksitlenmeyi temizlemek için önce eksi kutbu sökün, sonra artıyı. Ilık suya karıştırılmış bir tutam karbonatla kutupları ovalayın, kuru bezle silin, ince bir tabaka özel kutup gresi uygulayın. Takarken sıra terstir: artı önce, eksi sonra.
Ölçüm için aracın en az 4-6 saat dinlenmiş olması gerekir; yeni durmuş bir araçta yüzey gerilimi sizi yanıltır. Multimetreyi DC voltaj kademesine alın, kırmızı probu artıya, siyahı eksiye değdirin.
| Dinlenmiş voltaj | Yaklaşık şarj durumu | Yapılması gereken |
|---|---|---|
| 12,6 V ve üzeri | Tam dolu | Kışa hazır sayılır |
| 12,4 V | %75 civarı | Uzun yol veya harici şarj |
| 12,2 V | %50 civarı | Mutlaka şarj, ardından tekrar ölç |
| 12,0 V ve altı | Derin deşarj | Şarj sonrası yük testi; büyük olasılıkla yorgun |
İkinci ölçüm motor çalışırken yapılır. Rölantide 13,8-14,6 V arası normal kabul edilir. 13,2 V'un altı alternatör veya regülatör sorununa, 15 V üzeri aşırı şarja işaret eder. Bu ikinci durumda akü suyunu kaynatarak kendini tüketir; teşhis için elektrik sistemine bakmanız gerekir.
Voltaj tek başına yeterli değildir. Gerçek karar yük testiyle verilir: marş anında voltaj 9,6 V'un altına düşüyorsa akünün soğuk çalıştırma gücü tükenmiştir. Çoğu yedek parça satıcısında bu test ücretsiz yapılır.
Akü zayıf çıktıysa, çözüm yolu "biraz gezdirmek" değildir. Otomatik kesmeli akıllı bir şarj cihazıyla düşük akımda (akü kapasitesinin yaklaşık onda biri amper değerinde) uzun süreli şarj, plakalara en az zarar veren yöntemdir. Kalsiyum, AGM ve EFB tipi akülerde şarj cihazının doğru moda alınması şarttır; yanlış modda AGM akü kalıcı zarar görebilir. Sıvı seviyesi görülebilen bakımlı tiplerde plakaların üzeri saf su ile örtülü olmalı, asla musluk suyu eklenmemelidir.
Aracını haftada bir kez kullananlar için akü koruma şarj cihazı (trickle/maintainer) iyi bir yatırımdır. Cihaz aküyü dolu tutar, sülfatlanmayı geciktirir. Kapalı garaj yoksa, aküyü söküp ılık bir yerde tutmak da klasik ama işe yarayan bir yöntemdir.
Gece boyunca akü boşalıyorsa parazit tüketim aramanız gerekir. Kontak kapalı ve araç uyku moduna geçtikten sonra eksi kabloya seri bağlanan ampermetre, tipik olarak 20-50 mA aralığında değer göstermelidir. Yüzlerce miliamperlik tüketimler genelde sonradan takılan ses sistemleri, kayıt kameraları, alarm modülleri veya kapanmayan bir bagaj lambasından gelir. Sigortaları tek tek çekerek hangi devrede olduğunu daraltmak, elektrik arızası teşhisinin en pratik yöntemidir.
Akü bakımı kış hazırlığının tek parçası değil; komşu sistemlerle birlikte düşünülmelidir: